و ليكن متجددين دربارهء آن چنين گفته‌اند : نور شمس مركب از هفت رنگ است و اگر جسم صيقلى منشورى را مقابل نور آفتاب بگذاريم آن جسم نور آفتاب را تحليل و تجزيه مىنمايد و چون شكل قوس قزح منشورى است لذا الوان نور آفتاب از هم تجزيه مىشوند . اسباب ريح نيز چند قسم است : يك قسم آن است كه از ادخنه‌اى حاصل مىشود كه به واسطهء رسيدن به زمهرير برودت پيدا كرده و در نتيجه ثقيل گشته و به طرف پايين هبوط نموده و در نهايت هوا متموج مىگردد . قسم ديگر آن است كه از ادخنه‌اى كه به وسيلهء مجاور سماء - يعنى تابع و مشايع آن در حركت دوريه كه كرهء آتش باشد - برگردانده مىشوند ، حاصل مىگردد . و اين وقتى است كه حرارت ادخنه به سردى زمهرير منكسر نشود تا خفّت ادخنه باعث صعود آنها گشته و مجاور سماء آنها را برگرداند . راجع به اين دو قسم سبب ، شيخ الاشراق در حكمة الاشراق چنين گفته است : هنگامى كه دخان سرد شود به سوى زمين هبوط مىنمايد و اين همان قسم اول است و يا اينكه دخان به جهت دفع مجاور فلك كه حركت آن با حركت فلك موافق است برمىگردد و اين همان قسم دوم است و آن گاه دخان به هوا فشار آورده و بادها از آن حاصل مىشوند . « 1 » شيخ الرئيس نيز در نجات دربارهء آنها گفته است : هوا بيشتر به واسطهء سردى دخانِ متصاعدِ مجتمعِ كثير و نزول آنها به هيجان درآمده و موج برمىدارد و لذا مبادى رياح فوقانى مىباشد و اين سخن به قسم اول اشاره است . و بسا مقاومت حركت دوريه‌اى كه هواى عالى تابع اوست آن مبادى را برگردانده و در نتيجه آنها به صورت باد در مىآيند و اين مقاله به قسم دوم اشاره است . « 2 »

--> ( 1 ) - حكمة الاشراق ، در مجموعهء مصنفات شيخ اشراق ، ج 2 ، ص 194 . ( 2 ) - نجات ، ص 155 .